Ευθυμία Κασσιμάτη

_Diagramme: Το διάγραμμα εμφανίζεται σαν μια αφηρημένη μηχανή που προσπαθεί να εκφράσει τις σχέσεις που διαμορφώνονται μέσα στο αρχιτεκτονικό αντικείμενο, όπως και τη διαδικασία παραγωγής τους. Είναι ένα ευέλικτο σύνολο από σχέσεις ανάμεσα στις δυνάμεις. Διαμορφώνει ασταθή φυσικά συστήματα τα οποία βρίσκονται σε αέναη ανισορροπία (Deleuze). Με αυτή την έννοια, διαγράμματα είναι αυτές οι δυνάμεις που εμφανίζονται σε κάθε σχέση από το ένα σημείο στο άλλο, σαν υπερτιθέμενοι χάρτες. Το διάγραμμα δεν αναπαριστά, αλλά κατασκευάζει πραγματικότητες που δεν έχουν ακόμα έρθει, κατασκευάζει ένα νέο τύπο πραγματικότητας χωρίς παράλληλα να χάνει τη δομή του.

_Parametricism: Πρόκειται για ένα «νέο στυλ», το οποίο μάλιστα βρίσκεται στη φάση της ωριμότητάς του. Θα μπορούσε κανείς να πει πως σηματοδοτεί το θάνατο του «μονολογικού» κόσμου του Διεθνούς Μοντερνισμού και μια κίνηση από την «αρχιτεκτονική της ανάγκης» στην «αρχιτεκτονικής της επιθυμίας». Έχει χαρακτηριστεί ως το «επόμενο μακρύ κύμα συστηματικής καινοτομίας», ενσωματώνοντας ιδέες, υπολογιστικές τεχνικές, τεκτονικές λογικές και μορφολογική ποικιλία και πολυπλοκότητα. Ουσιαστικά εξυπηρετεί μια αντίληψη που θέλει την αρχιτεκτονική και την πολεοδομία να είναι σαφείς αντανακλάσεις του τεχνολογικού δυναμικού της εποχής τους, με κύρια χαρακτηριστικά «την κομψότητα της οργανωμένης πολυπλοκότητας και την αίσθηση της συνεχούς (χωρίς αρμούς) ροϊκότητας».

_Modernism: Κίνημα με ιδεολογική φόρτιση, του οποίου το κοινωνικό όραμα εκφράζεται μέσα από συγκεκριμένες τυπολογίες. Γεννάται από την ανάγκη για στέγαση των εκατομμυρίων αστέγων μετά τον πόλεμο, με τη λαϊκή κατοικία ως «ζώσα ψυχή» του. Το μοντέρνο κίνημα εξυπηρετεί ουσιαστικά τις ανάγκες της εποχής, οι οποίες πρέπει να καλυφθούν με τρόπο οικονομικό και γρήγορο. Παρουσιάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ‘20, και ήταν επαναστατικό, επειδή απέρριπτε την ιστορία, αντίκριζε τις προκλήσεις του παρόντος και προέβλεπε το μέλλον εφαρμόζοντας σύγχρονη τεχνολογία. Τα κτίρια ήταν άνετα, φωτεινά, λειτουργικά χωρίς τίποτα περιττό. Η λειτουργικότητα (φονξιοναλισμός) βασίζεται σε απλούς γεωμετρικούς όγκους που (για τους επικριτές) έμοιαζαν με «κουτιά».

_Post-modernism: Ο μετα-μοντερνισμός αναγνωρίζεται ως ένα είδος φυγής από τη ροπή της σύγχρονης ζωής με την ταχύτητα και την απληστία της σύγχρονης ανάπτυξης. Χαρακτηρίζεται από τη συνειδητή απόρριψη του διεθνούς στυλ και τον «κανιβαλισμό» πάνω στην αρχιτεκτονική μορφή. Τα κίνητρα του μετα-μοντέρνου αρχιτέκτονα είναι περισσότερο σκηνογραφικά παρά τεκτονικά, δημιουργώντας έτσι ένα σχίσμα ανάμεσα στην εσωτερική υπόσταση και την εξωτερική μορφή. Με τις αυθαίρετες ιστορικές του νύξεις, συγχέει στοιχεία που αποδίδονται ως εικόνες, τα οποία εύκολα αποσυντίθενται και ανακατεύονται με άλλα πιο αφηρημένα, δημιουργώντας ένα είδος αρχιτεκτονικού κολλάζ, ένα α-τεκτονικό μοντάζ.

_Deconstructivism: Το κίνημα της αποδόμησης (απο- κονστρουκτιβισμού) είναι ένα κίνημα άμεσα συνδεδεμένο με τις γαλλικής κυρίως προέλευσης θεωρητικές (J. Derrida) μεταστρουκτουραλιστικές προσεγγίσεις, αλλά και το ρώσικο κονστρουκτιβισμό. Προσδιορίζεται από αντίστοιχες θεωρητικές εξελίξεις στον ευρύτερο χώρο της φιλοσοφίας, της δομικής γλωσσολογίας, της σημειολογίας και της κριτικής της λογοτεχνίας. Η αρχιτεκτονική της αποδόμησης αμφισβητεί την έννοια της αναπαράστασης, τη σταθερότητα και την ενότητα των μορφών, τα οποιαδήποτε συμβατικά όρια και θεμέλια της αρχιτεκτονικής σκέψης, στοχεύοντας στην αναζήτηση και αποκάλυψη της ιδιαιτερότητας και της αυτονομίας της αρχιτεκτονικής.

_Art Nouveau: Ευρωπαϊκό κίνημα του τέλους του 19^ου αι. στο αντίπαλο «στρατόπεδο» της αμερικανικής πρωτοπορίας. Είναι το τελευταίο κίνημα που εγκαινιάζει τον 20^ο αι. («βραχύς αιώνας») εισάγοντας νέα στοιχεία (καμπύλη- η γραμμή ως δυναμική ενέργεια και διακοσμητική αξία- , φυτικά μοτίβα), πειραματισμούς με νέα υλικά (σίδερο, γυαλί) που ενθαρρύνει η βιομηχανοποίηση και η εξέλιξη της τεχνολογικής παραγωγής, καθώς και νέες τυπολογίες.

_Expressionism: Κίνημα που αναπτύχθηκε κυρίως στη Γερμανία (Die Brucke) και τη Γαλλία (φωβισμός) και εκφράζει την άρνηση στην καθεστωτική πολιτική πραγματικότητα. Η αρχιτεκτονική θεωρείται το μέσο που θα αλλάξει τον κόσμο και χαρακτηρίζεται από την επιθυμία μιας προ-βιομηχανικής συνθήκης με μεγαλύτερη συνοχή και ποιότητα. Αποκαλύπτει μια πιο μυστικιστική, κοσμολογική και ποιητική πλευρά, με εκφραστικά μέσα τη δυσαρμονία, την παραμόρφωση, τη βιομορφική επεξεργασία της φόρμας, την αποϋλοποίηση - στατική απελευθέρωση, την πολυχρωματικότητα και την εντατικοποίηση του χρώματος και του φωτός ως αφηγηματικά μέσα.

_Neo-classicism: Κίνημα γεννημένο στα πλαίσια του Διαφωτισμού και του ενδιαφέροντος για την κλασική αρχαιότητα. Χαρακτηρίζεται από την ορθολογική αντιμετώπιση στη σύνθεση, τη λειτουργική και μορφολογική διάρθρωση των κτιρίων και την αντικειμενική και επιστημονική προσέγγιση. Αποτελεί ουσιαστικά μία απάντηση στην απόρριψη της υπεραφθονίας και μεγαλορρημοσύνης του μπαρόκ και του ροκοκό (ακατάλληλα να εκπροσωπήσουν τη νέα σκέψη των Διαφωτιστών και τη νέα ανερχόμενη αστική τάξη έναντι εκκλησίας και μοναρχίας). Δεν πρόκειται για μία απλή μίμηση του αρχαίου στιλιστικού ρεπερτορίου, αλλά επιμένει στην ανάκτηση των ηθικών και πολιτικών ιδανικών του παρελθόντος, συνιστώντας ένα στυλ ικανό να διατυπωθεί σε μία νέα διεθνή γλώσσα.

_Neo-gothic: Προοδευτικό κίνημα ως απάντηση στο νεοκλασικισμό. Δεν αποτελεί ακριβή αντιγραφή του γοτθικού στυλ, αλλά συμβάλλει στην τυπολογική εξέλιξη και ενθαρρύνει τη χρήση νέων υλικών και τεχνολογιών.

_Functionalism: Ο φονξιοναλισμός, ο οποίος χαρακτηρίζει το μοντέρνο κίνημα με κύρια χαρακτηριστικά τον λειτουργισμό, τον ορθολογισμό στη χρήση των υλικών, την αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας, την επανάληψη μοτίβων και πρόθεση τη βιομηχανοποίηση της παραγωγής κατοικιών.

_Rationalism: O ρασιοναλισμός (ορθολογισμός) είναι ένα ρεύμα της σύγχρονης δυτικής αρχιτεκτονικής με βαθιές ρίζες στην κλασική ελληνική φιλοσοφία και στο γαλλικό Διαφωτισμό. Χαρακτηριστική είναι η ρήση του Kαρτέσιου: "Cogito Ergo Sum" δηλαδή «Σκέπτομαι άρα Yπάρχω», η οποία δίνει προβάδισμα στη λογική και όχι στις αισθήσεις. Πρόκειται για μια κατεύθυνση, η οποία θέτει τη λογική σκέψη ως μοναδική ουσία της πραγματικότητας και συνδέεται συνήθως με την εισαγωγή μαθηματικών μεθόδων. Η αρμονία, η απλότητα και καθαρότητα που χαρακτηρίζει το σχεδιασμό οφείλεται σε ένα μαθηματικό μοντέλο.

_Minimalism: Μια κίνηση που στην ουσία περιγράφει ένα έργο το οποίο έχει αποβάλει τα περιττά στοιχεία και διατηρεί μόνο τα βασικά και αναγκαία. Το μινιμαλιστικό σχέδιο είναι βαθιά επηρεασμένο από το παραδοσιακό Ιαπωνικό σχέδιο και την αρχιτεκτονική. Ακόμη, πιο παλιά κινήματα όπως το Ολλανδικό De Stijl απετέλεσαν και αυτά σημεία αναφοράς. Το συγκεκριμένο κίνημα διεύρυνε το πεδίο εφαρμογής της οργάνωσης πολύ απλών στοιχείων (γραμμών και επιπέδων) με συγκεκριμένους τρόπους. Ο Mies van der Rohe υιοθέτησε το σλόγκαν "less is more" για να περιγράψει την αισθητική τακτική της τοποθέτησης των πολυάριθμων αναγκαίων στοιχείων ενός οικοδομήματος με τέτοιο τρόπο ώστε να δίνεται η εντύπωση της μοναδικής απλότητας.

_Metabolism: Κίνημα, το οποίο εκφράστηκε μέσα από τους Ιάπωνες αρχιτέκτονες (Κένζο Τάνγκε, Κιγιονάρι Κικουτάκε, Νοριάκι Κουροκάβα) ως ανάγκη για ανταπόκριση στην πίεση του υπερπληθυσμού της Ιαπωνίας. Οι προτάσεις τους στο σύνολό τους αφορούν μεγακατασκευές με πυρήνες κατοικίες σαν προκατασκευασμένες θήκες συναρμολογημένες σε τεράστιους ουρανοξύστες.