Ευτυχία Ζουμπούλη

Ο όρος parametricism περιγράφει μια αντιπροσωπευτική αρχιτεκτονική τάση, που πρωταγωνιστεί στα πλαίσια του σύγχρονου παραδείγματος. Πυρήνα των εκφραστικών της επιδιώξεων αποτελεί η συνεχής διαφοροποίηση των επιμέρους συνιστωσών που καλείται να διαχειριστεί. Μεταχειρίζεται ως κατευθυντήρια εργαλεία μορφογένεσης, σχεδιασμού και αναπαράστασης τεχνικές άμεσα συσχετισμένες με την αλγοριθμική μεθοδολογία, υπολογιστικές φόρμουλες με μαθηματικές καταβολές και λογισμικά εξελιγμένης τεχνογνωσίας.

Θεωρώντας το αρχιτεκτονικό αυτό «κίνημα» ως ένα «πρόγραμμα ερευνητικού σχεδιασμού» κατά την οπτική που προτείνει ο Patrik Scumacher, εντοπίζουμε σε αυτό ορισμένα αρνητικά και θετικά «ευρήματα»(“heuristics”). Τα αρνητικά, που λειτουργούν ως αποτρεπτικά ενδεχόμενα, συνίστανται κυρίως στην αποφυγή της επανάληψης, των οικείων τυπολογιών, των πλατωνικών/ερμητικών στερεών, των καθαρών γραμμών και ακμών και των ασύνδετων αντικειμένων και συστημάτων στα όρια της σύνθεσης. Αντίθετα, τα θετικά ευρήματα, που ενεργούν ως καθοδηγητικά πρότυπα, εντοπίζονται στην προτίμηση του «υβριδισμού», της αποσταθεροποίησης των μορφοπλαστικών διαδικασιών, της χρήσης καμπυλών και σφαιροειδών πολυδύναμων επιφανειών και κυρίως, στη βαθμιαία και πολυεπίπεδη διαφοροποίηση και διάδραση των συνθετικών παραμέτρων.

Ωστόσο, το αρχιτεκτονικό αυτό ρεύμα δεν περιορίζεται στην δεξιοτεχνική επίδειξη των νέων τεχνολογικών κατακτήσεων αλλά παράλληλα πραγματεύεται τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης μορφής και λειτουργίας ενός κτισμένου περιβάλλοντος σε συνάρτηση με τις κοινωνιολογικές ιδιαιτερότητες της σύγχρονης πραγματικότητας, δηλαδή της εποχής του «μεταφορντισμού». Μάλιστα τα εγγενή του χαρακτηριστικά που ευνοούν την κατανόηση, την ερμηνεία και την παραγωγή στοιχείων με αυξημένη πολυπλοκότητα δείχνουν να συμβαδίζουν πλήρως με τις κεντροβαρικές ιδιότητες των σύγχρονων πολυκεντρικών κοινωνιών και οικονομιών, όπου η διαφορετικότητα είναι κυρίαρχη και η περιπλοκή των συσχετισμών δεδομένη.

Το parametricism ως αρχιτεκτονική «στάση» φαίνεται ότι διαδέχεται το πάλαι ποτέ ηγετικό ρεύμα του μοντερνισμού σε επίπεδο συμβατότητας και αποτελεσματικότητας με τα εκάστοτε κοινωνικοφιλοσοφικά συμφραζόμενα της κάθε περιόδου-με το μεταμοντέρνο και την αποδόμηση να αποτελούν δύο περιόδους μετάβασης. Στο σημερινό αρχιτεκτονικό στερέωμα, ως βασικός ανταγωνιστής του parametricism εμφανίζεται ο μινιμαλισμός, ο οποίος τόσο υφολογικά όσο και υλοποιητικά αντανακλά μια εξεζητημένη εκδοχή του νέο-μοντερνισμού.

Τα παραμετρικά διαγράμματα κατέχουν κεντρική θέση στην αρχιτεκτονική αντίληψη που προβάλλει το parametricism. Ειδικότερα, διαχωρίζονται από τα ordinary diagrams,δηλαδή τα διαγράμματα που παγιώνουν μια σχεδιαστική πεπατημένη η οποία διατρέχει όλα τα στάδια πραγματοποίησης κτισμένου χώρου, τα συγκεκριμενοποιεί και τα αποκρυσταλλώνει-τα διαγράμματα αυτά χρησίμευσαν κυρίως ως άξονες του μοντέρνου κινήματος. Μάλιστα, τα παραμετρικά διαγράμματα χαρακτηρίζονται ως extraordinary diagrams, και στηρίζονται στην ερμηνευτική ελευθεριότητα, στη ρευστότητα των μηχανισμών τους και στις δημιουργικές και πρωτογενείς παραγωγικές φόρμουλες. Τέλος, ετυμολογικά αλλά και εννοιολογικά, τα παραμετρικά διαγράμματα διαφέρουν από τα μετρικά διαγράμματα και αποτελούν την εξέλιξή τους, καθώς τα τελευταία εμπεριέχουν ψηφιακές ή αναλογικές «γενέτειρες» πλήρως προαποφασισμένες και ελεγχόμενες, σε αντίθεση με τα παραμετρικά που παραμένουν εξ’ορισμού ποικιλόμορφα και δεν περιορίζονται σε ένα προμελετημένο εύρος.