Ελένη Κουμπλή

Στη στιλιστική αναζήτηση και την εικοσιπενταετή μεταβατική περίοδο λόγω της κρίσης και του μαρασμού του μοντέρνου κινήματος, ο παραμετρικός σχεδιασμός είναι το νέο ισχυρό στυλ στην αρχιτεκτονική πραγματικότητα μετά τον μοντερνισμό.

Ύστερα από 10 χρόνια συνεχούς σχεδιαστικής αναζήτησης και ωρίμανσης, η ανακοίνωση ενός νέου στυλ και η σταδιακή του μετάβαση από ηγεμονία της πρωτοπορίας σε γενική τάση, έχει ζωτική σημασία για τον αρχιτεκτονικό διάλογο. Η αρχιτεκτονική κατορθώνει εκ νέου να επικοινωνήσει με την κοινωνία, και αναζωογονείται, μετά από μια μεγάλη παύση, η ιστορική συνέχεια των διαφορετικών αρχιτεκτονικών περιόδων (Γοτθικός ρυθμός, Αναγέννηση, Μπαρόκ, Κλασικισμός, Ιστορισμός, Μοντερνισμός).

Παρόλο που στα 25 αυτά χρόνια αναδύθηκε ο πλουραλισμός και η γρήγορη εναλλαγή διαφόρων στυλ, όπως Φονξιοναλισμός, Ρασιοναλισμός, Μπρουταλισμός, High-Tech, οι βασικές σχεδιαστικές αρχές παρέμειναν οι ίδιες με αυτές του μοντερνισμού: διαχωρισμός (σε εξειδικευμένα υποσυστήματα) και επανάληψη (μέσα σε κάθε υποσύστημα). Μόνο η Αποδόμηση και το Μετα-μοντέρνο τις κατέρριψαν, εισάγοντας στον σχεδιασμό την ποικιλομορφία. Ο παραμετρικός σχεδιασμός ξεκινά λοιπόν από αυτό το σημείο και θέτει ως θεμελιώδη αρχή τη συνεχή διαφοροποίηση μέσα στα συστήματα και τον έντονο συσχετισμό αυτών, εκτοπίζοντας την μοντερνιστική αρχή του διαχωρισμού και της επανάληψης.

Η χρήση κλασσικών γεωμετρικών μορφών -ευθείες γραμμές, ορθογώνια, αλλά και κύβοι, κύλινδροι, πυραμίδες, σφαίρες- αντικαθίσταται από νέες ζωντανές (δυναμικές, προσαρμόσιμες, και διαδραστικές) γεωμετρικές οντότητες όπως splines, nurbs, subdivisions. Στον παραμετρικό σχεδιασμό όλα τα στοιχεία και τα συμπλέγματα αυτών είναι παραμετρικά μεταβλητά, δηλαδή οι ιδιότητες καθενός στοιχείου υπόκειται σε παραμετρικές διακυμάνσεις- παραλλαγές. Η μεταβλητότητα αυτή όμως είναι ελεγχόμενη και νομιμοποιείται βάσει κάποιων script-σεναρίων των λειτουργιών που εγκαθιστούν σχέσεις-συνδέσεις ανάμεσα στις ιδιότητες των διαφόρων στοιχείων.

Επιπρόσθετα, ο πρωτοποριακός αυτός σχεδιασμός απομακρύνεται από τον σχεδιασμό μεμονωμένων κτιρίων και προχωρά στην αφαίρεση με τον σχεδιασμό κανονικών παραμετρικών διαγραμμάτων (ordinary parametric diagrammes). Ο όρος κανονικό/ordinary διάγραμμα αναφέρεται στην αυστηρά καθορισμένη πρακτική μετάφρασης από το αφαιρετικό στο συγκεκριμένο, με προκαθορισμένα αποτελέσματα, ενώ το παραμετρικό/parametric σχετίζεται με την εσωτερική δομή του διαγράμματος, όπου οι ιδιότητες των διαφόρων στοιχείων του ποικίλουν και μπορούν να συγκριθούν με την εξέλιξη (των ειδών) που έχει παραγάγει μια τεράστια ποικιλία ειδών, βασιζόμενη σε έναν σχετικά μικρό αριθμό βασικών σωματικών δομών.

Την εννοιολογική βάση του νέου στυλ αποτελεί η αρχή της οργάνωσης και της άρθρωσης της αυξανόμενης ποικιλομορφίας και πολυπλοκότητας των κοινωνικών θεσμών και των διαδικασιών της ζωής της σύγχρονης κοινωνίας, μέσω μιας αντίστοιχης ποικιλόμορφης και πολύπλοκης χωρικής τάξης. Μέσα λοιπόν στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό στοχεύει να ισχυροποιήσει τόσο τις ενδογενείς αλληλεξαρτήσεις, όσο και την εξωτερική συνέχεια και ενοποίηση πολύπλοκων αστικών συμπλεγμάτων.

Διερευνώντας την εφαρμογή των διαισθητικών αξίων και υποθέσεων του, ο λειτουργικός καθορισμός της έννοιας του παραμετρικού σχεδιασμού ακολουθεί τη διττή κατεύθυνση της μορφολογίας και της λειτουργίας. Όσον αφορά το πρώτο αποφεύγονται οι άκαμπτες, αυστηρές μορφές (έλλειψη μεταβλητότητας), η απλή επανάληψη (έλλειψη ποικιλίας) και η σύνθεση μεμονωμένων και μη συσχετιζόμενων στοιχείων (έλλειψη τάξης), ενώ ενισχύεται η χρήση ήπιων, χαλαρών (soft) μορφών, τα διαφοροποιημένα συστήματα (gradients) και τα αλληλοεξαρτώμενα συστήματα (συνεκτικότητα). Αναφορικά με τη λειτουργία, αποκηρύσσει τα αυστηρά λειτουργικά στερεότυπα και τη λειτουργικά ζωνοποίηση, και αναφέρεται σε λειτουργίες/γεγονότα που επικοινωνούν μεταξύ τους.

Αντιμετωπίζοντας λοιπόν την σύγχρονη αρχιτεκτονική ως παγκόσμια, απαρνείται τον πλουραλισμό των στυλ. Αντίθετα, παροτρύνει τη σύγκλιση των απόψεων και του σχεδιασμού, όχι όμως ως μια τάση ομοιογένειας και μονοτονίας άλλα ως ένα ενοποιημένο παγκόσμιο στυλ.