Μαρία Σαχσαμάνογλου

αρχιτεκτονικές θεωρήσεις του 21^ου αιώνα_

ανέλιξη κατά ένα επίπεδο ή mass-customization:

Ο Kas Oosterhuis στο κείμενό του A New Kind of Building εισάγει κατ’αρχήν την έννοια της «μαζικής διαφοροποίησης» (mass-customization), η οποία αντιτίθεται σ’αυτήν της mass production. Με την έννοια αυτή, ο Oosterhuis περιγράφει το σύνολο των διαδικασιών εκείνων μέσω των οποίων το αντικείμενο σχεδιασμού παράγεται και κατασκευάζεται με τρόπο που το καθιστά διαφοροποιημένο από όλα τα άλλα και κατά συνέπεια μοναδικό σε ολόκληρο το κτίριο. Αυτή τη διαφοροποίηση, άλλωστε, τη συναντήσαμε και στα κείμενα του P.Schumacher ως βασικό χαρακτηριστικό του παραμετρικού σχεδιασμού (differentiation). Η mass customization του Oosterhuis επιτυγχάνεται με τη βοήθεια παραμετρικών συστημάτων σχεδιασμού, όμοιων με αυτά που περιγράφει ο Schumacher και αλγορίθμων, των οποίων η πολυπλοκότητα προκύπτει από απλές σχέσεις μεταξύ κόμβων (correlation)

ανέλιξη κατά δύο επίπεδα ή real-time behavior(RTB):

Κτίρια και κατασκευές συνεχώς μεταβαλλόμενα και αυτοπροσδιοριζόμενα, που δημιουργούν μια πολυπλοκότητα με αποτελέσματα συχνά μη προβλέψιμα. Ενσωματώνοντας την παραμικρή ανθρώπινη κίνηση, αλλά και παράγοντες όπως οι συνεχείς καιρικές μεταβολές στη λειτουργία του ίδιου του κτιρίου, αλλάζουμε τις στατικές δομές της αρχιτεκτονικής, περνώντας σε ένα άλλο, ακόμα υψηλότερο επίπεδο θεώρησης του κόσμου. Κανένα κτίριο δεν είναι, λοιπόν, στατικό, τα πάντα κινούνται, ακόμα κι αν αυτό πραγματοποιείται εξαιρετικά αργά ή με έναν όχι τόσο έξυπνο τρόπο όσο θα περιμέναμε. Το στοιχείο αυτό της αέναης και συνεχούς μεταβολής και κίνησης παραπέμπει και πάλι στον παραμετρισισμό, όπου οι μορφές αλληλεπιδρούν, κινούνται, μεταλλάσσονται και προσαρμόζονται.

Ο Manuel De Landa από την άλλη, στο κείμενό του Uniformity and Variability μιλάει για τα υλικά που χρησιμοποιούνται στην αρχιτεκτονική και το πόσο ριζικά έχει αλλάξει η αντιμετώπισή τους. Ενώ στο παρελθόν η αρχιτεκτονική ενσωμάτωνε ποικιλόμορφα και πολύπλοκα, ανομοιογενή υλικά, όπως το fiberglass, σήμερα υπάρχει μια τάση ομογενοποίησης και ομοιομορφίας των υλικών (π.χ. ατσάλι), τα οποία αποκτούν έτσι μια απλούστερη και πιο προβλέψιμη συμπεριφορά. Η ίδια προβλεψιμότητα και πειθαρχία, που «επιβλήθηκε» το 19^ο αι. και στο ανθρώπινο δυναμικό, με στόχο τη μαζική παραγωγή και την ταχύτητα. Πέρα από το προφανές πλεονέκτημα της απλούστευσης, χωρίς την οποία δεν θα μπορούσαν να αναπτυχθούν οι επιστήμες, ελλοχεύει ένας διπλός κίνδυνος: ότι υπάρχει πιθανότητα ένα υλικό να θεωρηθεί κατάλληλο για όλους τους τύπους δόμησης, πράγμα που θα δημιουργήσει μια ομοιόμορφη και προβλέψιμη αρχιτεκτονική. Εκτός αυτού, κάτι τέτοιο ίσως έθετε προβληματισμούς σχετικούς με την στατικότητα των κτιρίων, καθώς στην πραγματικότητα άλλα υλικά παραλαμβάνουν καλύτερα τις θλιπτικές και άλλα τις εφελκυστικές τάσεις. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει και ο Gordon, «[...] το υλικό είναι σχεδιασμένο για να ταιριάζει όχι μόνο σε κάθε ξεχωριστό αρχιτεκτονικό στοιχείο, αλλά και σε κάθε συγκεκριμένη θ έ σ η αυτού του στοιχείου.»

Έτσι, ο De Landa τίθεται σαφώς υπέρ της διαφοροποίησης και ανομοιογένειας των υλικών κατασκευής, πράγμα που θυμίζει ξανά τη διαφοροποίηση των παραμετρικών μορφών του Schumacher, αλλά και τις απόψεις του Oosterhuis περί μαζικής διαφοροποίησης (mass-customization) και real-time behavior (RTB).