Βασιλική Αλαμάνου

The Parametricist Epoch: Let the Style Wars Begin

Ο παραμετρικός σχεδιασμός μπορεί να θεωρηθεί το νέο μεγάλο στυλ μετά το μοντερνισμό, αλλά η σημασία του έχει περιοριστεί στην αρχιτεκτονική.

Στυλ αποτελεί ένα θέμα εμφάνισης, αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με την επιφανειακή, βραχύβια μόδα, αφού δηλώνει την ενότητα της διαφοράς μεταξύ της αρχιτεκτονικής εποχής του Γκόθικ, της Αναγέννησης, του Μπαρόκ, του Κλασικισμού, του Ιστορικισμού και του Μοντερνισμού. Τα διάφορα στυλ αντιπροσωπεύουν μεγάλους και επίμονους κύκλους της καινοτομίας, τη συγκέντρωση των ερευνητικών προσπαθειών σχεδιασμού σε ένα συλλογικό κίνημα και δεν αφορούν μόνο την εκπόνηση και την αξιολόγηση της αρχιτεκτονικής μορφής. Αν και η αισθητική είναι σημαντική στην αρχιτεκτονική και το σχεδιασμό, ωστόσο δεν μπορεί να περιοριστεί απλά σε θέματα εμφάνισης.

Εκτός από τα διαχρονικά στυλ και τις μεταβατικές μορφές μπορούμε να προσδιορίσουμε και θυγατρικά, τα οποία δεσμεύονται να τηρήσουν πλήρως τις βασικές αρχές σχεδιασμού του μοντερνισμού, δηλαδή εκείνες του διαχωρισμού και της επανάληψης. Ο μεταμοντερνισμός και ο ντεκονστρουκτιβισμός απορρίπτουν τη σειρά του διαχωρισμού και της επανάληψης θέτοντας ιστορική ποικιλομορφία και στη συνέχεια ποικιλομορφία μέσω κολάζ και υπέρθεσης (χωρίς τη θέσπιση νέας τάξης).

Η αρχιτεκτονική σήμερα είναι παγκόσμια, αφού κάθε αρχιτεκτονικό έργο είναι άμεσα εκτεθειμένο και αξιολογείται σε σύγκριση με άλλα. Αυτό δεν σημαίνει ομογενοποίηση και μονοτονία, αλλά συνέπεια των αρχών, φιλοδοξιών και αξιών για περαιτέρω ανάπτυξη, έτσι ώστε οι διάφορες προσπάθειες να ανταγωνίζονται εποικοδομητικά μεταξύ τους, να καθοριστούν οι όροι της προόδου και όχι να επιδιώκονται αντιφατικές προσπάθειες, με αποτέλεσμα ένα ενωμένο στυλ.

Εννοιολογικός και λειτουργικός ορισμός του παραμετρικού σχεδιασμού:

Αντί για την κλασική και σύγχρονη εξάρτηση από τα ιδανικά γεωμετρικά σχήματα - τις ευθείες γραμμές, τα ορθογώνια, τους κύβους, τους κυλίνδρους, τις πυραμίδες, οι νέες αρχές του παραμετρικού σχεδιασμού είναι δυναμικές, διαδραστικές γεωμετρικές οντότητες –‘’ splines, nurbs, subdivs’’, ως θεμελιώδη γεωμετρικά δομικά στοιχεία.

Ο τυπικός ορισμός περιλαμβάνει αρνητικές αρχές όπως την αποφυγή άκαμπτων μορφών (έλλειψη πλαστικότητας), στείρας επανάληψης (έλλειψη ποικιλίας) και κολάζ των απομονωμένων στοιχείων (έλλειψη τάξης). Θετικές αρχές αποτελούν οι παραδοχές ότι όλες οι μορφές πρέπει να είναι μαλακές (παραμόρφωση = πληροφορία), όλα τα συστήματα πρέπει να διαφοροποιούνται (κλίσεις), αλλά και να είναι αλληλένδετα (συσχετισμοί).

Ο λειτουργικός περιλαμβάνει αρνητικές αρχές όπως την αποφυγή άκαμπτων λειτουργικά στερεότυπων και του διαχωρισμού σε λειτουργικές ζώνες, ενώ θετικές αρχές αποτελούν οι παραδοχές ότι όλες οι λειτουργίες είναι παραμετρικά δραστήριες και επικοινωνούν μεταξύ τους.

Το πλεονέκτημα του παραμετρικού σχεδιασμού έναντι όλων των προηγούμενων μορφών έγκειται στη συνέπεια της τήρησης των αρχών του. Η ικανοποιητική συνέχειά του είναι ομολογουμένως μια δύσκολη, περίπλοκη διαδικασία που απαιτεί υψηλό επίπεδο ταλέντου και τεχνική εμπειρογνωμοσύνη.

Η παραμετρική πολεοδομία συμβάλλει σε μια διαφοροποιημένη, πολύπλοκη αρχή, όταν παλαιότερα στυλ μπορούν αποκλειστικά είτε να καταστείλουν τη σύγχρονη κοινωνική πολυπλοκότητα ή να οδηγήσουν σε οπτικό χάος. Η πρόσμειξη των στοιχείων του μετα-μοντερνισμού, ντεκονστρουκτιβισμού, ή μινιμαλισμού μόνο να αναστατώσει μπορεί τη συνοχή του παραμετρικού σχεδιασμού. Το αντίστροφο δεν ισχύει, διότι δεν υπάρχει σε ισοδύναμο βαθμό συνέχεια στη μεταμοντέρνα, ντεκονστρουκτιβιστική ή μινιμαλιστική πολεοδομία.

Παραμετρικός σχεδιασμός έναντι Μινιμαλισμού

Ο μεταμοντερνισμός και ο ντεκονστρουκτιβισμός έχουν εξαφανιστεί, αλλά οι συνεισφορές και των δύο έχουν ενσωματωθεί στον παραμετρικό σχεδιασμό. Επικρατεί η επιστροφή του μοντερνισμού, με δύο παραλλαγές, το μινιμαλισμό και τον πρακτικό μοντερνισμό. Πιο συγκεκριμένα, ο πρώτος λειτουργεί με ταμπού και δόγματα που είναι έντονα ευκρινή από εκείνα του παραμετρικού σχεδιασμού, σε αντίθεση με το δεύτερο που περιέχει ό, τι συμβαίνει σήμερα, συμπεριλαμβανομένων όλων των εργασιών του κύριου ρεύματος. Ωστόσο, η υφολογική αντιπαράθεση γίνεται μεταξύ παραμετρικού και μινιμαλιστικού σχεδιασμού, με το μινιμαλισμό να είναι ο εξελιγμένος νεο-μοντερνισμός που αποδείχθηκε, όμως μη βιώσιμος ως καθολικό στυλ της σύγχρονης εποχής μας.

Parametric Diagrammes

Διάγραμμα είναι ένα είδος αναπαράστασης, η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλό επίπεδο αφαίρεσης και εστιάζει σε πολύ συγκεκριμένες πτυχές της εκπροσωπούμενης οντότητας. Το επίκεντρο της αρχιτεκτονικής απομακρύνεται από τον σχεδιασμό μεμονωμένων κτιρίων προς το σχεδιασμό παραμετρικών διαγραμμάτων που είναι ικανά για πολλαπλές διαφοροποιήσεις.

Η αρχιτεκτονική σύνθεση αποτίναξε τους κλασικούς περιορισμούς των παγκόσμιων γεωμετρικών σχημάτων, της συμμετρίας και της αναλογίας. Η έννοια της κάθε σχεδίασης βρίσκεται στη διαδικασία μετάβασης από το ένα σχέδιο στο επόμενο (πιο λεπτομερές) και από εκεί στη διαδικασία κατασκευής και στο ίδιο το κτήριο. Μέσα από αυτή τη συγκεκριμένη πορεία από το αφηρημένο στο συγκεκριμένο, κάθε περιορισμός οδηγεί στην επόμενη σειρά αποφάσεων, μέχρις ότου οι λεπτομερείς γραμμές να μεταφραστούν σε φυσικά άκρα. Σε μια τέτοια διάταξη της επανάληψης μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά τα διαγράμματα.

Το extra-ordinary diagramme έχει ως πρότυπο το ordinary diagramme, με βασική διαφορά τους όχι το γραφικό ή ψηφιακό αντικείμενο αυτό καθαυτό, αλλά τον τρόπο χρήσης του. Μια άλλη διάκριση εντοπίζεται μεταξύ μετρικών και παραμετρικών διαγραμμάτων. Όσο η διάκριση μεταξύ ordinary και extra-ordinary diagrammes αφορά την εξωτερική διαδικασία σχεδιασμού, η διάκριση μεταξύ μετρικών και παραμετρικών διαγραμμάτων αφορά την εσωτερική συγκρότηση τους. Οι δύο αυτές διακρίσεις λειτουργούν αντίστροφα μεταξύ τους, έτσι ώστε κάθε πλευρά κάθε διάκρισης να μπορεί να συνδυαστεί με κάθε πλευρά της άλλης.

Ενώ τα χαρακτηριστικά του γραφικού- ψηφιακού αρχέτυπου που υπάρχουν στο πλαίσιο του μετρικού διαγράμματος είναι πλήρως προσδιορισμένα και καθορισμένα σε οποιαδήποτε στιγμή, εντός του παραμετρικού διαγράμματος παραμένουν μεταβλητά και περιορίζονται μόνο εντός ενός καθορισμένου φάσματος.

Η αφηρημένη τέχνη του 20ού αιώνα, τα διαγράμματα του ντεκονστρουκτιβισμού και οι ’’αφηρημένες μηχανές" της πρώιμης εποχής ήταν extra-ordinary metric diagrammes. Από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας αρχίζουν να αναδύονται παραμετρικά διαγράμματα πρώτα με τη μορφή animation. Σήμερα, κυριαρχεί η χρήση ordinary, parametric diagrammes, δηλαδή είναι εκ των προτέρων γνωστοί οι στόχοι. Δεδομένου ότι η σύγχρονη αρχιτεκτονική έχει μετακινηθεί από ένα επαναστατικό στάδιο στο στάδιο της έρευνας τα παραμετρικά διαγράμματα που χρησιμοποιούνταν μεταμορφώθηκαν από extra-ordinary σε ordinary parametric diagrammes. Αυτή η μετατόπιση συνεπάγεται τη χρήση προηγμένων ψηφιακών τεχνικών σχεδιασμού, κάτι το οποίο, όμως, δεν αποτελεί αναγκαιότητα.

Τα βασικά θέματα που αφορούν την αρχιτεκτονική και την πολεοδομία μπορούν να συνοψισθούν στην οργάνωση και διατύπωση της αυξημένης πολυπλοκότητας της κοινωνίας. Ο στόχος είναι να αναπτυχθεί ένα αρχιτεκτονικό και πολεοδομικό πλάνο, κάτι το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί στα αστικά διαγράμματα.