Καλογεροπούλου Κωνσταντίνα

Τα κοινά σημεία μεταξύ των Patrik Schumacher, Kas Oosterhuis και Manuel De Landa

Διαβάζοντας τα κείμενα που μας δόθηκαν, παρατηρούμε κοινά στοιχεία στον λόγο των Patrik Schumacher, Kas Oosterhuis και Manuel De Landa.

Κατ’ αρχάς, και οι τρεις αναφέρονται στη σημασία της διαφορετικότητας, την οποία και υποστηρίζουν. Πιο συγκεκριμένα, ο P. Schumacher κατακρίνει την εμμονή του μοντερνισμού με τον διαχωρισμό των στοιχείων και την επανάληψη (του επιθυμητού) και θέτει ως απάντηση σε αυτόν την παραμετρικότητα, η οποία αναγνωρίζει τη διαφορετικότητα. Ο Kas Oosterhuis αναφέρεται στην έννοια της «μαζικής εξατομίκευσης» (mass-customization), η οποία βασίζεται στις παραγωγικές μεθόδους του “File to Factory” (F2F). Με την εξατομίκευση, τίποτα δεν είναι ίδιο σε μέγεθος ή σχήμα, πράγμα που δεν οφείλεται στην ανθρώπινη έλλειψη ακρίβειας, αλλά στην επεξεργασία της διαφορετικότητας με τη βοήθεια των υπολογιστών. Στο κείμενό του, ο Manuel De Landa εξειδικεύεται στη σημασία των υλικών στην κατασκευή. Αναφερόμενος συνεπώς στα υλικά, εξηγεί πως όπως στη βιολογία υπάρχει μια κοινή προέλευση όλων των μορφών και από αυτήν στην συνέχεια με διαφοροποιήσεις προκύπτουν τα διάφορα είδη του ζωικού βασιλείου, έτσι και στον τομέα των υλικών υπάρχει μια κοινή προέλευση όλων των υλικών οντοτήτων, η οποία εξελίσσεται αυθόρμητα. Ο De Landa υπογραμμίζει τη σημασία της περίπλοκης και ποικιλόμορφης συμπεριφοράς των υλικών στην αυθόρμητη δημιουργία των μορφών.

Τόσο για τον Schumacher όσο και για τον De Landa, η επανάληψη (των μορφών, των υλικών κλπ) ανήκει στις τεχνικές του παρελθόντος. Ο Schumacher την κατατάσσει ως μία από τις εμμονές του μοντέρνου κινήματος, ενώ ο De Landa την εξειδικεύει στον τομέα των υλικών, αναφέροντας τις αρνητικές επιπτώσεις που είχε η ομογενοποίηση και επανάληψη των βιομηχανικών υλικών στις κατασκευές. Εξηγεί πως πίσω από την χρήση αυτών των υλικών κρυβόταν ο κίνδυνος της ιδέας ότι ένα μοναδικό, παγκόσμιο υλικό είναι κατάλληλο για όλα τα είδη κατασκευής. Αποτέλεσμα; Η χρήση αυτών των υλικών να γίνει προβλέψιμη και τόσο η διαδικασία της παραγωγής, όσο και αυτή του σχεδιασμού να εξελιχτούν σε εργασίες ρουτίνας. Στα παραπάνω, προσθέτει και την άποψη που διαμορφώθηκε με την πάροδο του χρόνου, ότι η διαφορετικότητα και η ποικιλομορφία πρέπει να αποφεύγονται, σαν να είναι κάτι παθολογικό που πρέπει να γιατρευτεί, διότι θέτει σε κίνδυνο την εθνική κατασκευαστική ενότητα.

Σε ό,τι αφορά το κτίριο, κανένας από τους τρεις δεν το βλέπει ως κάτι συμπαγές. Αντίθετα, το αντιμετωπίζουν σαν ένα σύνολο από στοιχεία, που σχετίζονται μεταξύ τους και καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά του. Ο Schumacher βλέπει ως συστατικά στοιχεία της παραμετρικής αρχιτεκτονικής ζωντανές γεωμετρικές οντότητες, που είναι δυναμικές, συμμετοχικές και προσαρμοστικές. Θεωρεί ότι κάθε στοιχείο ή σύνολο είναι μέρος μιας παραμετρικής παραλλαγής. Για να διαχειριστεί επομένως κανείς αυτήν την ποικιλία των παραλλαγών χρειάζεται συναρτήσεις που να δημιουργούν σχέσεις μεταξύ των στοιχείων. Για τον Kas Oosterhuis, κάθε αρχιτεκτονικό ή σχεδιαστικό έργο είναι ένα σύνολο από σημεία ελέγχου, το οποίο ονομάζει “ Point Cloud”. Θεωρεί ότι πλέον υπάρχει ένα νέο είδος κτιρίου, το οποίο βασίζεται στη συμπεριφορά ενός «έξυπνου» συνόλου σημείων, καθένα από τα οποία ακολουθεί συγκεκριμένους κανόνες και περιορισμούς και λειτουργεί σύμφωνα με την τοπική επίγνωση του άμεσου περιβάλλοντός του. Για τον Manuel De Landa, κάθε δομή δημιουργείται συγκεντρώνοντας ετερογενή υλικά. Τα νέα υλικά, με την ικανότητά τους να μεταβάλλονται, δεν έχουν τυπικές ιδιότητες, γιατί έχουν σχεδιαστεί ώστε όχι μόνο να ταιριάζουν σε κάθε ιδιαίτερη κατασκευή, αλλά να ενσωματώνονται επιτυχώς σε κάθε ξεχωριστό τμήμα της. Αποκτώντας λοιπόν σεβασμό για τις δυνατότητες των υλικών και επιτρέποντάς τους να έχουν λόγο στις κατασκευές που δημιουργούμε, είμαστε σε θέση να φανταστούμε την προέλευση της μορφής και της δομής ως κάτι που είναι άμεσα συσχετισμένο με τα υλικά.

Ένα άλλο στοιχείο που διαφαίνεται τόσο στα κείμενα του P. Schumacher, όσο και σε εκείνο του Kas Oosterhuis, είναι η προσαρμογή του κτιρίου στις ανάγκες του χρήστη του. Ο πρώτος εξηγεί ότι στόχος της παραμετρικότητας είναι να ικανοποιήσει τις ανάγκες των μελών μιας κοινωνίας που συνεχώς διαφοροποιείται και περιπλέκεται, ενώ ο δεύτερος υπογραμμίζει τη σημασία της επικοινωνίας του κτιρίου με τον χρήστη του.

Τέλος, ο Schumacher και ο Kas Oosterhuis αναφέρονται στην έννοια της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής. Ο πρώτος θεωρεί ότι η σημερινή αρχιτεκτονική είναι παγκόσμια, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ομογενοποίηση και μονοτονία. Πρόκειται απλά για ένα καθολικό στυλ, με ενιαία πρωτοποριακά προγράμματα σχεδιαστικής έρευνας και με κοινό σύστημα στόχων, φιλοδοξιών και αξιών. Μια παρόμοια άποψη φαίνεται να υιοθετεί και ο Kas Oosterhuis, όταν μιλά για ανοιχτή παγκόσμια κοινωνία με ανοιχτή παγκόσμια αρχιτεκτονική, που λαμβάνει πληροφορία από όλα τα σημεία του κόσμου.