Μαυρομουστάκη Κυριακή

Michel Foucault _ Of Other Spaces, Heterotopias

Το κείμενο του Mickel Foucault αναφέρεται στην αντίληψη του χώρου. Αρχικά επισημαίνεται το γεγονός ότι ενώ ο δέκατος ένατος αιώνας περιστρέφονταν γύρω από την έννοια του χρόνου, ο εικοστός περιστρέφεται γύρω από την θεώρηση του χώρου. Στα πλαίσια μίας σύντομης αναδρομής αναφέρεται πως στον Μεσαίωνα γινόταν ένας προσδιορισμός και έπειτα ιεράρχηση των χώρων. Μετά τις ανακαλύψεις του Γαλιλαίου έρχεται η συνειδητοποίηση ότι ο χώρος είναι άπειρος, οπότε από τον δέκατο έβδομο αιώνα και μετά αντικαθιστάται ο προσδιορισμός του χώρου με την επέκαση αυτού. Στην σημερινή εποχή, αντιλαμβανόμαστε τον χώρο ως ένα σύνολο σχέσεων στοιχείων και σημείων.

Στην συνέχεια ορίζει δύο τύπους τοποθεσιών. Την ουτοπία, που είναι ανάλογη με τον πραγματικό χώρο, αλλά παρουσιάζεται σε μία εξειδανικευμένη μορφή και την “ετεροτοπία”. Η ετεροτοπία ορίζεται με πέντε βασικές αρχές.

1___ Υπάρχει σε όλους τους πολιτισμούς σε όλο τον κόσμο, καθώς αποτελεί σταθερό χαρακτηριστικό κάθε ανθρώπινης ομάδας και διαφοροποείται μεταξύ των “πρωτόγονων” κοινωνιών, όπου εκφράζεται ως ετεροτοπία κρίσης και των ανεπτυγμένων κοινωνιών, όπου έχουν την μορφή ετεροτοπίας της απόκλισης.

2___ Παράλληλα με την εξέλιξη των κοινωνιών, η ίδια ετεροτοπία μπορεί να εναλλάσει τον τρόπο λειτουργίας της και κάποια χαρακτηριστικά της.

3_ Έχει την δυνατότητα να παραθέτει στον ίδιο χώρο διαφορετικές και μεταξύ τους μη συμβατικές τοποθεσίες-λειτουργίες.

4___Συνδέεται με ένα χρονικό διάστημα, το οποίο μπορεί να ονομαστεί “ετεροχρονία”

5___ Προκαθορίζει ένα σύστημα ειαγωγής και εξαγωγής, καθιστώντας την έτσι μη δημόσιο χώρο.

6___ Αντιπροσωπεύει μία λειτουργία που σχετίζεται με τον υπόλοιπο χώρο, είτε δημιουργώντας μία τοποθεσία εξειδανίκευσης είτε ψευδαίσθησης.

Εύλογα, ο τρόπος κατανόησης του χώρου είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την κοινωνική και πολιτισμική εξέλιξη. Ο καθορισμός ενός χώρου, λοιπόν, ισούται με σχέσεις κοινωνικές, διαπροσωπικές, αντιπροσωπευτικές μίας κουλτούρας. Στην ουσία μεγαλύτερη ισχύ έχει η λειτουργία που λαμβάνει χώρα σε μία τοποθεσία, παρά ο χώρος που αυτή καταλαμβάνει. Επομένως, ο χώρος υπάρχει ως αλληλεπίδραση με το κοινωνικό σύνολο.

Bruno Lutz _ The body:its uses and representations

Στο συγκεκριμένο κείμενο ο Bruno Lutz παρουσιάζει τις θέσεις του Le Breton σχετικά με την αντίληψη για το ανθρώπινο σώμα ανά τους αιώνες. Στους πρώτους πολιτισμούς μεγαλύτερη βαρύτητα δινόταν στην ψυχή και όχι τόσο στο φυσικό σώμα. Σταδιακά, όμως, με την συσσώρευση της γνώσης το σώμα έχασε σχετικά την μυστηριακή, συνδεδεμένη με την ψυχή, υπόστασή του και επικεντρώθηκε το ενδιαφέρον στα οργανικά χαρακτηριστικά του. Έτσι, ενώ το δικαίωμα στην ατομικότητα κερδήθηκε από τον άνθρωπο, χάθηκε από το φυσικό του σώμα, το οποίο έγινε “έρμαιο” της επιστημονικής έρευνας.

Αναπτύχθηκαν οι έννοιες της ασθένειας, αλλά και της ανοσίας, οι οποίες επέφεραν αλλαγές και στην κοινωνική λειτουργία και οργάνωση. Στην πορεία, η επιστήμη και η τεχνολογία έφτασαν στο σημείο να αποκρυπτογραφίσουν ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό των οργανικών λειτουργιών του ανθρώπινου σώματος, καθιστώντας το έτσι ολότελα “εκτεθειμένο” στα μάτια των ειδικών.

Έπειτα, οι συνεχώς εξελισσόμενοι παράμετροι της κοινωνίας και της κοινωνικοποίησης, οδήγησαν σε μία τάση ναρκισισμού, η οποία υποστηρίζονταν από την τεχνολογική και επιστημονική ανάπτυξη και την δυνατότητα που αυτή έδινε για τροποποίηση και εξειδανίκευση του σώματος. Επιτεύχθηκε η παράταση του γήρατος, το οποίο γήρας όμως θεωρείται κάτι αρνητικό και απαιτεί συγκεκριμένα δομημένες κοινωνικές συνθήκες.

Ως συμπέρασμα, παρατηρείται η άμεση σχέση και αλληλεπίδραση του ανθρώπινου σώματος με την κοινωνία και τα στοιχεία αυτής. Πρόκειται για ένα σύστημα αμφίδρομων σχέσεων που τήνουν στην ομογενοποίηση, καθώς πρωθείται ένα εξειδανικευμένο πρότυπο σωματικής διάπλασης, που πραγματεύεται μόνο επιφανειακούς παράγοντες, παραμελώντας την ψυχική υπόσταση που οι “πρωτόγονοι” πολιτισμοί εξύψωναν.

Παρατηρούμε ότι και στα δύο κείμενα τονίζεται η ισχύς της κοινωνίας, των δομών και των παραγόντων αυτής σε σχέση με ένα μεγάλο βεληνεκές πραγμάτων , όπως ενδεικτικά του χώρου και του ανθρώπινου σώματος, που εδώ αναφέρονται. Λόγω του ότι ο άνθρωπος είναι κοινωνικό όν, οτιδήποτε κάνει, για να έχει ισχύουσα υπόσταση πρέπει να αναγνωρίζεται και να αλληλεπιδρά με την κοινωνική πραγματικότητα.

Alejandro Zaera Polo _ The Politics of the Envelope

Το κείμενο του Alejandro Zaera Polo πραγματεύεται το κατά πόσο η αρχιτεκτονική έχει κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική υπόσταση και αλληλοεπιδρά με αυτές τις παραμέτρους, ή αποτελεί καθαρά αποτέλεσμα παραγόντων φυσικής, λειτουργικότητας, εργονομίας, κλιματολογικών συνθηκών και δομικότητας.

Τις τελευταίες δεκαετίες έχει παρατηρηθεί μια έντονη αλλαγή τόσο στο κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι, με την έννοια της παγκοσμιοποίησης, όσο και στο πεδίο της αρχιτεκτονικής. Όμως, παράλληλα, έχει προκύψει και μία αδυναμία από μέρους της αρχιτεκτονικής να εκφράσει το εκάστοτε πολιτικό τοπίο, όπως γινόταν στις προηγούμενες περιόδους, καθώς αυτό συνεχώς μεταλλάσσεται. Επομένως, δημιούργείται ο προβληματισμός του τί αντιπροσωπεύει η αρχιτεκτονική και πώς μπορεί, αν μπορεί, να επηρεάσει την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα.

Χαρακτηριστικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής, που βοηθάει στην διερεύνηση του συγκεκριμένου προβληματισμού είναι το κέλυφος του κάθε κτιρίου, το οποίο εκτός από τα μορφολογικά, δομικά και αισθητικά χαρακτιριστικά, εκφράζεται και από στοιχεία οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά και ψυχολογικά. Πρόκειται για το μεταίχμιο μεταξύ δύο κόσμων, του ιδιωτικού εσωτερικού και του δημόσιου εξωτερικού.

Με την βοήθεια της τεχνολογίας, που συνεχώς δίνει νέες δυνατόητας, το κέλυφος μπορεί να πάρει άπειρες μορφές, που να εκφράζουν διαφορετικές απόψεις, στάσεις και ιδεολογίες. Πιο συγκεκριμένα, γίνεται στο κείμενο μία κατηγοριοποίηση των κελύφων σε τέσσερις γενικές μορφολογικές ομάδες: επίπεδο-οριζόντιο, σφαιρικό, επίπεδο-κατακόρυφο και κατακόρυφο.

1_ επίπεδο-οριζόντιο_ Πρόκειται για το κτίριο του οποίου οι οριζόντιες διαστάσεις είναι παρόμοιες μεταξύ τους και αρκετά μεγαλύτερες από την κατακόρυφη διάσταση. Στεγάζει στάδια, εργοστάσια, εμπορικά κέντρα, σταθμούς κ.α. Λόγω αυτής της δομής, δίνεται μεγαλύτερη σημασία όχι στην μορφολογία, αλλά στη διαρύθμιση του εσωτερικού χώρου, υπό την έννοια της ροής, κίνησης, αερισμού, φωτισμού, ασφάλειας κ.ο.κ. Λόγω της ιδιότητας του να φιλοξενεί μεγάλο αριθμό ανθρώπων, να δημιουργεί δημόσιο χώρο και να διαχειρίζεται την κίνηση σε ένα τεχνητό περιβάλλον, αποκτά πολιτική φόρτιση.

Η καταγωγή αυτού είναι είτε η τάση για δημιουργία ενός τεχνητού, ιδιωτικοποιημένου και αποστειρωμένου περιβάλλοντος, είτε η προσπάθεια σταδιακής εισχώρησης της φύσης και του δημόσιου χώρου στο κτίριο. Έτσι προκύπτει και το ερώτημα του αν προωθεί την ενσωμάτωση ή των αποκλεισμό της φύσης. Μία ενδιαφέρουσα εξέλιξη πάνω σε αυτό το ερώτημα είναι η δημιουργία βατού δώματος υπό την μορφή του εδάφους, που ενσωματώνεται στο δίκτυο κίνησης της τοποθεσίας και αναπαριστά ειξιδανικευμένα την φύση.

Το γεγονός ότι δέχεται ένα μεγάλο ποσοστό πληθυσμού εισάγει και ένα θέμα κοινωνικό και πολιτικό, καθώς τίθεται το θέμα της διαφορετικότητας, σε πολλαπλά επίπεδα. Αυτό, σε συνδιασμό και με τις οικολογικές παραμέτρους που λαμβάνονται υπόψιν, καθιστούν την μορφή του επίπεδου-οριζόντιου κτιρίου καθοριστική στον διάλογο περί των περιβαλλοντικών και κοινωνικών πτυχών των κτιρίων και την έκφραση αυτών.

2_σφαιρικό_ Το κτίριο αυτής της κατηγορίας χαρακτηρίζεται από παρόμοιες διαστάσεις στο οριζόντιο και κατακόρυφο επίπεδο, μπορεί να πάρει σφαιρική, κυβική ή και πολυγωνική μορφή και έχει την μικρότερη αναλογία επιφάνειας πρός όγκο. Οι λειτουργίες που στεγάζει ποικίλουν αρκετά,σε αντίθεση με τον προηγούμενο τύπο, που η μορφή ήταν αλληλένδετη με ένα μικρότερο αριθμό λειτουργιών. Λόγω της συγκεκριμένης μορφολογίας, μεγαλύτερη βαρύτητα σε αυτή την περίπτωση δίνεται στο κέλυφος, με εκτεταμένη την χρήση υαλοπινάκων. Ο σχεδιασμός αυτού έχει συνδεθεί με ψυχολογικές και συμβολικές έννοιες, ενώ ταυτόχρονα έχει και μεγάλη αναφορά στην πολιτική. Η συμμετρία και η ασυμμετρία, υποδηλώνουν πολιτικές έννοιες, όπως ελευθερία, υποταγή, διαφορετικότητα, ισότητα, διαφάνεια.

Ιστορικά, ο ρόλος του κελύφους υπέστη πολλές αλλαγές και ακόμα δεν έχει πλήρως προσδιοριστεί. Άλλοτε, λειτουργούσε ως μέσο έκφρασης, αισθητικής και επιβλητικότητας, μέσο ανάδειξης της λειτουργίας και του σκοπού, ως σύμβολο ή ακόμα και ως επίτευγμα της τεχνολογικής προόδου, εξερευνόντας τις δυνατότητές του, παράλληλα με την εξερεύνηση της δημόσιας ελευθερίας στο πολιτικό προσκήνιο.

Η λειτουργία του κελύφους ώς μέσο μόνωσης και ανοσοποίησης, καθώς και η υποτίμηση της αρχιτεκτονικής γλώσσας έχει οδηγήσει στο να αποκτήσει μεγάλη ισχύ και σημασία η υλικότητα και η χάραξη της επιφάνειας, που ταυτόχρονα θα πρέπει να εκπληρώνει τις απαιτήσεις για προστασία και εικονικότητα του κτιρίου.

Γενικά, το κέλυφος ενσωματώνει πολιτικές έννοιες, αλλά το ερώτημα είναι αν αυτές είναι η αφετηρία σχεδιασμού ή παράπλευροι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψιν.

3_ επίπεδο-κατακόρυφο_ Στο κτίριο αυτής της κατηγορίας η μία οριζόντια διάσταση και η κατακόρυφη είναι παρόμοιες και πολύ μικρότερες από την άλλη οριζόντια διάσταση. Στεγάζει συνθήθως κατοικίες ή γραφεία και χαρακτηρίζεται από την βελτιστοποίηση της πυκνότητας, του φωτισμού, του αερισμού, των κατασκευαστικών περιορισμών και της σχέσης με το δημόσιο χώρο. Ιστορικά, συνδέεται με πολιτικές κινήσεις και προγράμματα, που σκοπό είχαν την βελτίωση των συνθηκών ζωής υπό υγιείς, δίκαιους και λογικούς νόμους. Αντιπροσωπεύει έννοιες του δημόσιου και της ιδιοκτησίας, που πιο παραδοσιακές μορφές αδυνατούσαν και χαρακτηρίζεται από μη προσδιορισμό κύριας όψης, με σκοπό να δωθεί ίση ισχύ σε όλη την ολότητά του και να ενσωματωθεί στον δημόσιο ιστό. Επίσης, λόγω του ότι το κελύφους αντιπροσωπεύει το κτίριου, έγινε μία προσπάθεια απεικόνισης της διαφορετικότητας που στεγάζει, που δεν θα μπορούσε να καλυφθεί από μια ομογενή, επαναληπτική όψη.

4_ κατακόρυφο_ Πρόκειται για το κτίριο του οποίου οι οριζόντιες διαστάσεις είναι παρόμοιες και πολύ μικρότερες από την κατακόρυφη. Η μορφή αυτού του κτιρίου παίζει σημαντικό ρόλο τόσο για τον εσωτερικό χώρο που δημιουργεί, όσο και για τον περιβάλλοντα χώρο και εξ'αιτίας των υψηλών τεχνικών απαιτήσεων και της έντονης οπτικής επιβλητικότητας, υπάρχει πάντα κατά τον σχεδιασμό του έντονη σχέση μεταξύ της αποδοτικότητας και της έκφρασης.

Τα ψηλά κτίρια αρχικά ήταν σύμβολα δύναμης και εξουσίας της ανώτερης αστικής τάξης. Με την τάση, όμως, για αύξηση της πυκνότητας στα αστικά κέντρα, αυτά πολλαπλασιάζονταν, καθώς οι αναλογίες τους ήταν ιδανικές για τον σκοπό αυτό και παρουσιάζονταν πλέον ως ενδείξης του αστικού εκδημοκρατισμού.

Εφόσον η μορφή είναι αρκετά επιβλητική, το κέλυφος δεν παίζει τόσο σημαντικό ρόλο, αλλά παρ'όλ'αυτά η περίτεχνη κάλυψη έχει προκύψει ως απάντηση στην ζήτηση για μοναδικότητα.

Επιπλέον, το κατακόρυφο κέλυφος αποτελεί πεδίο σύγκλισης μεταξύ του φυσικού, τεχνολογικού, αντιληπτικού, συμβολικού και πολιτικού παράγοντα, ενώ παράλληλα έχει και οικολογικά οφέλη, καθώς αφήνει μεγαλύτερη επιφάνεια πρασίνου ελεύθερη, λόγω της κατανομής του χώρου καθ'ύψος.

Συνοψίζοντας, η υπόθεση αυτού του κειμένου είναι ότι η προοδευτική αρχιτεκτονική παίζει έναν σημαντικό ρόλο στην σημερινή εποχή, ως όργανο ικανό να επιφέρει βελτίωση στην αστική ζωή και επομένως ως όργανο αλλαγής και τεχνικών, κοινωνικών και πολιτικών πειραματισμών. Η κρίση που υφίσταται η αντιπροσώπευση και η αντικειμενικότητα, λόγω νεωτερισμών και συγκεκριμένα λόγω της έλευσης της παγκοσμιοποίησης, θέτει υπό αμφισβήτηση την μετασχηματική ικανότητα της ιδεολογίας και της ουτοπίας. Έτσι έχει προκύψει μία νέα αρχιτεκτονική, η “αρχιτεκτονική της κατηγορηματοποίησης”, όπου οι πολιτικές πρακτικές συνδέονται με τεχνητά περιβάλλοντα, στα οποία ζούμε και συνυπάρχουμε και οι πειθαρχικές αρχές γίνονται ο πρωταρχικός δεσμός μεταξύ ανθρώπων και μη ανθρώπων, πολιτικής και φύσης. Το ερώτημα είναι αν η αρχιτεκτονική κατηγορηματοποίηση είναι επαρκής για τους αρχιτέκτονες ώστε να μπορούν να επηρεάζουν την διαδικασία του αστικού και περιβαλλοντικού μετασχηματισμού.

Μία ενδιαφέρουσα εξέλιξη στο πολιτικό πλαίσιο της σύγχρονης καλλιτεχνικής, αρχιτεκτονικής και πολιτικής πρακτικής είναι η επίκληση της ουτοπίας και της δυστοπίας. Σαν εναλλακτική στις ρητορίες των πολιτικά σωστών, η εφαρμογή του “πολιτικά εσφαλμένου” είναι πιο επιτακτική και μετασχηματιστική και αποτελεί μηχανισμό κατηγορηματοποίησης λαμθανόντων πολιτικών πιθανοτήτων που προς το παρόν παραμένουν θαμμένα κάτω από στρώματα ιδεολογιών.

Ο προσδιορισμός της αρχιτεκτονικής εν μέσω παγκόσμιου καπιταλισμού δεν είναι εύκολος. Μπορούν όμως να γίνουν υποθέσεις και προτάσεις για την κατευθυντικότητα της αρχιτεκτονικής πολιτικής της κατηγορηματοποίησης.

___ Η σύγχρονη πολιτική είναι πρωτίστως ενεργή εντός πειθαρχικών αρχών ___

Σταδιακά αναπτύσσεται ένα σύστημα που συνεχώς αποκτά ισχύ μέσω παραγωγής και χρήσης της πολυμορφίας. Μια μοναδική πολιτική αντίστασης δεν είναι πλέον ικανή να αντιπαρατεθεί με τις σύγχρονες μορφές της δύναμης που έχουν συσταθεί και απαιτείται επομένως να συμμετάσχει στην πολιτική κριτική των πειθαρχικών προβλημάτων ώστε να αποκτήσει μετασχηματιστική δράση.

___Η σύγχρονη πολιτική σωματικά βασισμένη ___

Στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο, οι κοινωνίες και οι ομάδες συμφερόντων σε κάθε δράση έχουν πολλαπλασιαστεί και η επικοικωνιακή τεχνολογία είναι πανταχού παρών και επομένως η αντιπροσώπευση και η συμβολική λογική έχουν χάσει την αποτελεσματικότητά τους ως πολιτικά μέσα και έχουν αντικατασταθεί από την χωρική οργάνωση, τους πληθυσμούς και τις εντάσεις και γενικά από έννοιες της παραγωγής και ανταλλαγής. Επισης, η παραγωγή πολιτικών επιδράσεων μέσω υλικών οργανώσεων είναι μία κρίσιμη δυνατότητα της αρχιτεκτονικής και συνδέεται άμεσα με τα κελύφη των κτιρίων.

___ Η παγκόσμια αγορά είναι το πρωταρχικό περιβάλλον για την σύγχρονη αρχιτεκτονική πολιτική ___

Υπάρχουν δύο βασικές μορφές πολιτικών δομών που ιστορικά έχουν οργανώσει την αλλαγή και ροή των πόρων, ικανοτήτων και δομών διοίκησης στον χώρο και τον χρόνο: οι αγορές και οι γραφειοκρατίες. Η αγορά έχει επικρατήσει ως μηχανισμός οργάνωσης ικανός να ενσωματώσει μεγάλο αριθμό αντιπροσωπεύσεων στην διαδικασία του σε σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ η γραφειοκρατία είναι οργάνωση δύναμης που βασίζεται σε μία ιεραρχική ολότητα, που λειτουργεί υπό σταθερές συνθήκες για εκτεταμένο χρονικό διάστημα. Λόγω των οικονομικών συνθηκών που επικρατούν και των πιστωτικών προβλημάτων, η γραφειοκρατία έχει εισχωρήσει στον θεσμό της αγοράς ως ρυθμιστής, ώστε να την προστατέψει. Η αγορά παρ'όλ'αυτά είναι πιθανόν ευνοϊκότερο περιβάλλον για τον πολλαπλασιασμό των πολιτικών συμφερόντων και την άνοδο της μικροπολιτικής και το πλεονέκτημα της έναντι της γραφειοκρατίας και των ιδεολογιών είναι ότι είναι ασταθής.

___ Η σύγχρονη πολιτική βασίζεται στην αλλαγή και την ανισορροπία ___

Υπάρχει μια τάση απομάκρυνσης από τις σταθερές πολιτικές δομές της αδιαφορίας, ισότητας και ανεξαρτησίας, όπως λόγου χάριν την κοινοβουλευτική δημοκρατία, και ενστερνισμός μιας πολλαπλότητας αντιπροσωπεύσεων, που εκφράζουν της διαφορετικότητα, την ανισότητα και την αλληλοεξάρτηση. Η αλλαγή και η ανισορροπία είναι πλέον η δυνάμεις της δημιουργίας στην σημερινή εποχή, σε αντίθεση με τις παραδοσιακές στατικές πολιτικές μορφές. Επομένως, προτείνεται μία πολιτική που συνεχώς εξελίσσεται και συγκεντρώνει νέες πολιτικές ανησυχίες, και η ολότητά του είναι κάτι παραπάνω από απλά το σύνολο των μερών. Ως εναλλακτική της ιστορικής κατευθυντικότητας, προτείνεται μία μελέτη της πολιτικής διαστατικότητας του χώρου.

David Harvey _ A critical reader

Στο κείμενο αυτό παρουσιάζεται το έργο του David Harvey, που αποσκοπεί στην επιβεβαίωση αλλά και κριτική της γνώσης της γεωγραφίας. Πιστεύει πως η γεωγραφία αποτελείται από ιδέες και θεωρίες που βοηθούν στην συστηματική απόδοση του κόσμου. Στο έργο του κατακρίνει την υποβίβαση των γεωγραφικών πληροφοριών σε μορφή χαρτογράφησης και προτείνει μία νέα γεωγραφία με σωστές επιστημονικές πιστοποιήσεις, που θα προωθούν την έρευνα για γενικεύσεις όσον αφορά την χωρική οργάνωση στα ανθρώπινα και φυσικά κτήματα. Δεν συμφωνεί με τον διαχωρισμό της ιστορίας και γεωγραφίας από τις άλλες επιστήμες αλλά και μεταξύ τους, καθώς πιστεύει πως στηρίζονται σε φυσικές ταξινομήσεις και αφορούν γεγονότα που συμβαίνουν σε πραγματικό και συγκεκριμένο χώρο και χρόνο.

Επίσης, θεωρεί πως υπάρχει μόνο μια επιστημονική μέθοδος ικανή να διατηρήσει την παραγωγή συστηματικών και γενικεύσιμων γεωγραφικών γνώσεων και πως ο χώρος είναι η κεντρική ιδέα πάνω στην οποία βασίζεται η γεωγραφία σαν αρχή για την συνοχή της. Σκοπός του είναι να καθιερώσει την σύνδεση μεταξύ της χωρικής δομής και της διαδικασίας, να αναγνωρίσει λειτουργίες χωρικής ανάλυσης που θα εκτοπίσουν την συμβατική αντίληψη του χώρου ως δοχείο-απόλυτο κενό και να δημουργήσει γεωμετρίες χωρικές με τον να τις θέσει σε κίνηση.

Μελέτησε ιδιαίτερα τον Marx και το έργο του και πιστεύει πως ιδιαίτερα σημαντική εισφορά του Marx ήταν η ικανότητα να γίνεται ο καπιταλισμός αντιληπτός ως μια δυναμική και διαλεκτική ολότητα, ενώ παράλληλα θεωρεί πως η ανάλυση του Marx για την δυναμική του καπιταλισμού σαν τρόπο παραγωγής σε αντιδιαστολή με τις διατυπώσεις της νεοκλασικής οικονομίας στηριζόταν στην παραγωγή μιας διαφοροποιημένης και ολοκληρωμένης χωρο-οικονομίας.

Ο Harvey δείχνει ότι η άστατη παραγωγή χώρου είναι η λύση και η διάλυση του καπιταλισμού και πως ο χώρος χτίζεται πάνω στο πλαίσιο του ιστορικού υλισμού και χαρτογραφεί το κύκλωμα της διευρυμένης αναπαραγωγής με ακρίβεια. Αναγνωρίζει την “συσσώρευση με στέρηση”, η οποία χαρακτηρίζεται από βίαιες επιδρομές, που είναι επίμονα εγγεγραμμένες στην σύγχρονη παγκοσμιοποίηση.

Επιστήμη, συστηματικότητα, χώρος και μεταμόρφωση είναι οι έννοιες που χρησιμοποιεί ο Harvey για να κατανοήσει και να περιγράψει τον καπιταλισμό. Οι δύο πρώτες έννοιες τον βοηθούν να καθορίσει την λογίκη και να αποκαλύψει την δομή της συσσώρευσης κεφαλαίου, ενώ οι δύο τελευταίες τον βοηθούν να θέσει τις γεωγραφίες σε κίνηση και να δείξει πως η δυναμική του καπιταλισμού είναι ενσωματωμένη στον ταραχώδη χώρο της. Επισημαίνει πως υπάρχουν νόμοι διαδικασίας για την εργασία υπό τον καπιταλισμό ικανοί να παράξουν ένα φαινομενικά άπειρο εύρος αποτελεσμάτων από την παραμικρή μεταβολή στις αρχικές συνθήκες, από την ανθρώπινη δραστηριότητα και την φαντασία. Επιμένει ότι είναι πιθανό να προκύψουν “νόμοι διαδικασίας” και να σχηματιστεί θεωρία για τον ταραχώδη μετασχηματισμό από το ένα καθεστώς συσσώρευσης στο άλλο με συστηματικό τρόπο.

Αναφέρεται στις ΗΠΑ και στο ότι ο νεοφιλελευθερισμός και ο νεοσυντιρητισμός προσπαθούν να λύσουν αυτό που ο ίδιος ορίζει ως “χρόνια προβλήματα υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου μέσω διευρυμένης αναπαραγωγής λόγω επανενεργοποίησης, έντασης και σύστασης νέων μέσων για συσσώρευση με στέρηση.”

Εισάγει την έννοια της συμπίεση χώρου και χρόνου. Η δημιουργική καταστροφή διαταράσσει τις καθιζήσεις και σταθερότητες που ενυπάρχουν εντός της ρουτίνας των εννοιών και των προσδοκιών, που συνήθως αποδίδουν τον τόπο, αλλά η εμπειρία της εξάρθρωσης με όλη την ιδιαιτερότητά του είναι σπείρωμα σε πιο γενικευμένη διαδικασία της συμπίεσης του χωροχρόνου.

Επίσης, επιμένει στην άποψή του ότι οι χωρικές πρακτικές αντλού την αποδοτικότητα τους στην κοινωνική ζωή αποκλείστικά μέσω της δομής των κοινωνικών σχέσεων μέσα στις οποίες προκύπτουν.

Τονίζεται το γεγονός ότι ο Harvey υποστηρίζει την έννοια της συμπίεσης και όχι της επέκτασης, που είναι πιο ευρέως διαδεδομένη, ενώ παράλληλα γίνεται λόγος για διαφορετική αντίληψη του χώρου και του χρόνου, συναρτήσει με ένα πλήθος μεταβλητών όπως το φύλο, η εθνικότητα και άλλα κοινωνικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά.

Συνοψίζοντας, του έργο του Harvey μετρά πάνω από σαράντα χρόνια και στέκεται ως μια διαρκή απόδειξη της δύναμης της γεωγραφικής φαντασίας, που είναι πνευματικά αυστηρή, ασταμάτητα κριτική και εμπνευσμένη από μια βαθιά ανησυχία για την ανθρώπινη κατάσταση.